آفات و حشرات موزه ای ( بخش سوم )
در آخرین بخش ارائه شده ی مطلب حاضر اندکی با خانواده ی بیدها آشنا شدید و حال خواهیم کوشید تا در حد امکان شما را با مهمترین اعضای این خانواده، چرخه ی زندگی، نوع تغذیه، و آسیبها و تهدیدات هر یک از آنها آشنا کنیم.
بید بادام ( Almond Moth )
این بید با نام علمی ( Ephestia Cautella ) شباهت زیادی به یک نسخه ی کدر و تیره از بید آرد ذرت ( Indian Meal Moth ) یا بید آرد مدیترانه ای ( Mediterranean Flour Moth ) دارد اندازه ی بالی در حدود 14_20 mm داشته و بیشتر مایل به تغذیه بر روی غذاهای خشک و موادی مانند آجیل، بذر ها و دانه ها از همه ی انواع آن و همچنین خشکبار است. ( تصویر شماره ی 1 )
چرخه ی زندگی: در این گونه، بید ماده حدود 14 تخم را در درون یا پیرامون منابع غذائی بالقوه می گذارد و لاروها پس از گذشت 4_8 روز از تخم خارج می شوند. دوره ی نوزادی وابسته به شرایط محیطی حدود 64 روز به طول می انجامد و چرخه ی کامل زندگی این بید در 82 روز اتفاق می افتد.
تله گذاری و جایابی تله: نوع نر بید بادام به شدت نسبت به طعمه های دارای فرومون ( pheromone : ماده ی شیمیائی حاصل از بدن موجود زنده که در میان حشرات موجب جذب جنس مخالف می شود ) واکنش نشان داده و جذب آن می شود، در حال حاضر طعمه های آماده ای از این نوع را به سهولت می توان در بازارهای جهانی یافت، این نوع از طعمه ها را می بایست در امتداد دیوارها یا جائی روی طاقچه ها آویزان و یا در داخل کشو های نگهداری مواد نصب و از آنها استفاده نمود.
نکته:
ذکر این نکته لازم است که این تله های آماده خود دارای انواعی هستند بطوریکه برخی از آنها به صورت طعمه های خوراکی، برخی به شکل طعمه های چسبناک و برخی به صورت طعمه های تماسی و یا انواع روشهای دیگر عمل می کنند، این شیوه ی مقابله با حشرات موزه ای در مقایسه با روش هائی که در گذشته و حتی شاید امروزه به شکل گرد پاشی و بخاردهی به وسیله ی انواع سموم و آفت کشها انجام می شده و به احتمال فراوان هنوز هم مورد استفاده ی ما می باشند محاسن فراوانی دارد که شاید بتوان از آن جمله سهولت در استفاده، کنترلی بودن این نوع از تله ها، بی خطر بودن آن برای کاربران و در مهمترین حسن، عدم تاثیر سوء بر روی مواد موزه ای را نام برده و از آن یاد کرد، فراموش نکنیم در زمینه ی استفاده از سموم در هر صورت ما مجبور به بهره گیری از مواد شیمیائی هستیم که خود در طولانی مدت علاوه بر مقاومت پذیری از سوی حشرات می توانند موجب تغییرات و آسیبهائی در ظاهر و یا بافت اشیاء موزه ای شوند، و البته کتمان پذیر نیست که در موارد استثنائی که موزه ها با هجوم گسترده ی آفاتی از این دست روبرو هستند شاید بهترین را حل، استفاده از همان شیوه های گذشته باشد.(تصاویر شماره ی 2 & 3 )

بید غله ی Angoumois ( Angoumois Grain Moth )
این بید همه گیر با نام علمی ( Sitotroga Cerealella ) اولین بار به عنوان خورنده ی مغز دانه ها در استان آنگومویس فرانسه شناسایی شده و نامش بر گرفته از آن میباشد،این بید بسیار متفاوت از دیگر انواع بیدهای وابسته به غذاهای انبار شده است چراکه اقدام به خوردن مغز دانه ها از داخل دانه می نماید،نوزاذ این بید سوراخی درون دانه سفته و ورودی آن را با نوعی تار ابریشمی محکم می بندد، لبه ی باله های نوع بالغ این بید دارای ظاهری پرزدار است که از مشخصه های این گونه به شمار می آید.( تصاویر شماره ی 4 & 5 )
تصویر شماره ی 4
تغذیه:نوزاداین بید دانه های مرطوب را ترجیح داده و از مغز جو، چاودار ( گندم سیاه )، ذرت، جو دوسر ( جو صحرائی )، گندم، برنج و بذر حبوبات سالم تغذیه می کند.
چرخه ی زندگی: نوع ماده ی این بید بین 40_300 تخم را درون و یا پیرامون دانه ها و حبوبات سالم می گذارد، نکته جالب اینجاست که این بید قادر است تا در درجات نسبتا پائین دما فعال باقی بماند.
تله گذاری و جایابی تله: نوع نر این بید به شدت مجذوب طعمه ها ی فرومون دار می شود، این طعمه ها را می توان در امتداد دیوارها و روی طاقچه های محل ذخیره ی منابع غذائی آویزان و یا درون کشوهای نگهداری مواد نصب و از آنها استفاده کرد.مجید.ض
این مطلب ادامه دارد.
آفات و حشرات موزه ای ( بخش دوم )
اگر بخش اول مطلب حاضر را که پیشتر در همین وبلاگ تحت عنوان موزه و موزه داری ارائه شد مطالعه کرده باشید حتما به خاطر دارید که پس از تقسیم بندی آسیبهای اشیاء موزه ای به دو دسته ی تهدید های زیست محیطی و انسانی، تهدید نوع اول یعنی تهدیدات زیست محیطی را در شش گروه دسته بندی نمودیم که یکی از این شش گروه موضوع حشرات موذی را شامل می شد.
اکنون پس از مرور کوتاهی به مطالب گذشته به تقسیمبندی این حشرات و معرفی یک به یک آنها خواهیم پرداخت،شاید بر اساس تقسیمات متداول در بین حشره شناسان بتوان حشرات موزه ای مطرح در این بحث را به سه گروه یا خانواده شامل:
-
بیدها ( Moths )
-
سوسکها ( Beetles )
-
و گروهی که به سبب برخی ویژگی ها در دو گروه یاد شده نمی گنجند مانند برخی حشرات پرنده دسته بندی نمود.
بیدها ( Moths )
بیدها از جمله حشرات بالدار بسیار خطرناکی هستند که در صورت بی توجهی به اشیاء انبار شده ممکن است تنها زمانی از حضور آنها باخبر شوید که دیگر کار از کار گذشته است چرا که اغلب فقط زمانی به حضور آنها حساس می شویم که حشره مرحله ی نوزادی خود را که خطرناکترین مرحله از لحاظ آسیب رسانی است به پایان برده و به بلوغ رسیده است و در این مرحله از تغذیه بازمانده و تنها به تخم گذاری می پردازد.این حشره در مرحله ی نوزادی با ولع بسیار به تغذیه از منسوجات و فراورده های پروتئین دار مانند پارچه های پشمی،چرم و خز و ... پرداخته و پس از طی مراحل شفیره گی به یک بید بالغ تبدیل شده و آماده ی آغاز چرخه ی جدیدی از زندگی کوتاه و در عین حال تاثیر گذار خود می شود و البته تاثیر گذار از آن رو که این حشره در روند زندگی خود در اکوسیستم های طبیعی نه یک خطر که یک نیاز طبیعی و مهم تلقی میشود.مجید.ض
منتظر ادامه ی مطلب و پیگیری آن با معرفی اعضای خانواده ی بیدها باشید.
موزه ریشه گرفته از اشتیاق آدمی برای گردآوری اشیا و آثار گرانبها و زیبای اطرافش بوده و این انگیزه ای است که از نهاد آدمی سرچشمه میگیرد و به ارضای نیازهای مادی و معنوی انسان اختصاص میابد و از آنجا که این اشتیاق دامنه ی وسیعی از مواد و داده ها وشیوه های نگهداری خاص هر یک را در بر میگیرد میبایست امری تخصصی و یک فن به شمار آید از این رو امروزه این شوق به شکل علم موزه شناسی شکل گرفته و نمود یافته است،دو مبحث مهم موزه شناسی که اساس این علم را شامل است یکی مبحث نگهداری و دیگری بحث بهره برداری از موزه هاست،ما در این مطلب وارد مبحث نگهداری شده و با تفکیک انواع اشیاء موزه ای به اشیائی با ریشه ی مواد آلی و غیر آلی تنها به بحث معرفی و شناسائی آفات اشیاء با منشا آلی خواهیم پرداخت و سعی بر آن خواهیم داشت تا شما را با آنها آشنا کنیم.
ابتدا لازم به ذکر است که خطرات تهدید کننده ی اشیاء باستانی و همینطور اشیاء موزه ای ( آلی) به دو دسته ی تهدید های زیست محیطی و انسانی قابل تقسیمند،در این میان عامل تهدید های انسانی در رابطه با اشیاء موزه ای چندان قابل طرح نمی باشند چرا که اصلا به منظور حفاظت از خطرات و آسیبهای احتمالی است که این اشیاء در مکانی گرد آورده میشوند ( اگر چه این شامل سهل انگاریها و ضعفهای علمی و مدیریتی احتمالی نخواهد بود )،اما در مورد آسیبهای زیست محیطی این تهدید ها به مراتب جدی تر خواهند بود،تهدیدات زیست محیطی خود در شش گروه قابل بررسی هستند که شامل:
-
رطوبت و دما
- نور
-
حشرات
-
موجودات میکروسکوپی
- آلودگی های محیطی
-
و حوادث غیر مترقبه میباشند.
و همچنانکه در ادامه ی این مبحث مشاهده خواهید کرد ما تنها سعی در معرفی آسیبهائی خواهیم داشت که از جانب حشرات موذی زمینه های تهدید اشیاء موزه ای را فراهم می آورند و در این راه،این حشرات،غذائی که از آن تغذیه میکنند،چرخه ی زندگی و
نکته ی قابل توجه اینکه این مطلب به صورت مجموعه مطالب دنباله دار و تحت عنوان موزه و موزه داری در بخش آرشیو موضوعی وبلاگ برای شما ارائه خواهد شد.پس همچنان منتظر ادامه ی مطلب باشید.








